Veilig internetten
4 tips om cyberpesten te voorkomen
Online pesten is makkelijk, het komt veel voor en de gevolgen kunnen groot zijn. Praat daarom over ongewenste en gewenste digitale omgangsvormen. Neem uw kind serieus, maar leer het ook om te relativeren. En grijp op tijd in als cyperpesten uit de hand dreigt te lopen.
Wat is cyberpesten?
Pesten is van alle tijden. Bij digitaal (of cyber-) pesten heeft het getreiter zich alleen verplaatst naar internet. Plagen en pesten is voor kinderen een manier om hun positie in een groep te bepalen. Digitaal pesten kan als een ‘grap’ beginnen, maar eindigen in terreur of zelfs een strafbaar feit. Vaak gaat het om scheldpartijen, maar het komt ook voor dat ‘voor de lol’ bedreigingen worden rondgestuurd of dat een account van een profielsite (Hyves, Facebook) of een game (Habbo, goSupermodel) wordt gehackt, waarbij soms ook credits of andere (betaalde) onderdelen van een spel worden gestolen. Dat laatste is wel degelijk diefstal en dus strafbaar.
Hoe groot is het probleem?
Online pesten komt veel voor. In je eentje achter een computer is een scheldbericht makkelijk geschreven. Internet is lekker anoniem en het kind dat wordt gepest kan niet meteen terugslaan, letterlijk en figuurlijk. Kinderen hebben ook niet altijd door wat digitaal pesten voor een ander kind betekent, tót het ze zelf overkomt. De gevolgen van digitaal pesten kunnen groot zijn.
Tip 1: Praat over digitale omgangsvormen
Vraag uw kinderen of ze wel eens pesten of gepest worden en vertel wat de gevolgen kunnen zijn voor ‘dader’ en ‘slachtoffer’. Leg uit dat je elkaar met respect behandelt: ga met een ander om zoals je zelf graag behandeld wilt worden, óók op internet. Stel in zo’n gesprek vragen die aan het denken zetten. Zoals: hoe zou jij behandeld willen worden op internet? Wat vind je van schelden of dreigen? Geef zelf het goede voorbeeld.
Tip 2: Praat ook over góed gedrag
Bespreek niet alleen wat niet mag, maar ook wat online wél goed gedrag is. In dit tijdperk van sociale media is het belangrijk dat je niet kliert of anderen het leven zuur maakt (want iedereen kan meelezen wat je online plaatst!). Het is belangrijk dat je goed met anderen omgaat. Hoe doe je dat? Hoe maak je anderen aan het lachen? Hoe geef je elkaar complimenten? Wees positief en heb het niet alleen over jezelf. Zet eens een aardig berichtje op het Hyves-profiel van iemand. Zet een compliment onder een zelfgemaakt YouTube-filmpje van een klasgenoot. Aardig zijn loont.
Tip 3: Neem je kind serieus
Luister naar uw kind, maar leer het ook relativeren. Daar hoort ook bij dat je flauwe opmerkingen of pesterige grappen negeert. Kinderen pesten vaak uit verveling. Het is vaak willekeurig, soms puur voor de lol en dus zeker niet altijd persoonlijk bedoeld. Een kind dat gepest wordt, denkt vaak dat het zijn eigen schuld is. Relativeer dat en gebruik uw gezonde verstand. Als uw kind een kettingmail krijgt waarin staat dat hij sterft als hij de mail niet naar 100 andere kinderen doorstuurt, dan weet u toch wel beter?
Tip 4: Onderneem op tijd actie
Als het cyberpesten uit de hand loopt of een kind heeft er erg veel last van, is het tijd om actie te ondernemen. Blokkeer de pester in de e-mail of op MSN. Maak printscreens van de flames, de pestberichten, als bewijs. Licht eventueel de school in, vaak wordt een kind gepest door klasgenoten. Als er sprake is van bedreiging, schakel dan de politie in. Vertel uw kind ook over hulpsites op internet, zoals de chat van de Kindertelefoon (www.kindertelefoon.nl) of Vraaghetdepolitie.nl.
5 mogelijke gevaren op internet
Internet biedt veel mogelijkheden, maar uw kinderen lopen er ook risico’s. Praat daarom met uw kinderen over privacy, online geld uitgeven, internetverslaving, cyberlokkers en welke websites wel en niet geschikt zijn.
1. weggeven van privacy
Leer uw kind dat het nooit zomaar informatie over zichzelf op internet prijsgeeft. Geen naam, adres of leeftijd, zelfs niet de naam van zijn school. Scherm het profiel van Hyves of Facebook af voor onbekenden. Laat uw kind altijd eerst toestemming vragen voor hij persoonlijke informatie geeft en leg ook uit waarom.
Vaak wordt zulke informatie voor commerciële doelen gebruikt. Soms is het geven van een e-mailadres wel nodig, bijvoorbeeld omdat daar een wachtwoord naar toe wordt gestuurd. Leer uw kind dat hij daar een gratis tijdelijk adres voor gebruikt (bijvoorbeeld van Gmail). Zo’n adres kun je gemakkelijk opzeggen of wijzigen en het voorkomt een hoop spam in je privémail.
2. Online geld uitgeven
In populaire online games als Panfu of Habbo worden kinderen constant overgehaald om hun zakgeld uit te geven. Ze krijgen bijvoorbeeld een ‘gratis’ spelonderdeel cadeau, dat later moet worden ingeleverd tenzij er betaald wordt. Virtuele aankopen worden gedaan met een creditcard, maar ook met de (eigen) mobiele telefoon door te bellen of sms’en.
In veel gevallen merken ouders dat pas als de kosten hoog zijn opgelopen. Het is belangrijk dat u regels afspreekt met uw kind over of en voor hoeveel geld er online gekocht mag worden. Praat ook over wat de gevolgen kunnen zijn als je kind alles koopt wat hem leuk lijkt.
3. Verslaving
Veel ouders vragen zich af wanneer ze moeten vrezen voor game- of internetverslaving. Volgens deskundigen is internetgebruik bij kinderen problematisch als het ten koste gaat van andere bezigheden zoals huiswerk maken, spelen met andere kinderen, hobby’s en interactie met de andere gezinsleden.
Ook als een kind het gevoel heeft dat het leven ‘online’ eigenlijk beter is en meer voor hem betekent dan het ‘gewone’ leven, is er iets mis. Let ook op signalen als extra prikkelbaarheid wanneer de computer niet beschikbaar is. Vermoedt u dat uw kind verslaafd is, zoek dan hulp. Eventueel kan uw kind een zelftest doen op de site van het IVO, het Instituut voor verslavingsonderzoek of op de site van de Jellinek.
4. Cyberlokkers
Mannen die op zoek zijn naar contact met kinderen en jonge tieners hebben het op internet makkelijk. Niemand kan zien dat je daar als volwassene tussen kinderen ronddwaalt. Het lastige is dat een cyberlokker er vaak uitziet als een leeftijdgenoot. Achter de nickname wesley11 vermoed je geen man van 54 jaar.
Vertel uw kind dus dat op internet iemand anders kan lijken dan hij is. Probeer zo veel mogelijk in gesprek te blijven over wat uw kind op internet meemaakt. Zo ontstaat er een vertrouwelijke sfeer waarin uw zoon of dochter ook vervelende dingen durft te vertellen. Het is ook belangrijk dat uw kind weet dat het geen afspraakjes mag maken met mensen die hij via internet leert kennen.
5. Ongeschikte content
Seks en geweld zijn prominent aanwezig op internet en een kind dat online een beetje de weg kent, kan zonder problemen honderden megabytes aan erotische of gewelddadige foto’s, filmpjes en verhalen binnenhalen. Dit materiaal is uiteraard niet bedoeld voor kinderen, maar is wel vrij toegankelijk. Het bewust bekijken van porno en gewelddadig materiaal kunt u gewoon verbieden. U kunt een filter (parental control, ouderlijk toezicht) installeren waarmee ongeschikte inhoud grotendeels weggefilterd wordt. Zo’n filter is nooit voor 100% waterdicht. Ga dus daarnaast altijd het gesprek aan over normen en waarden. Het op internet tegenkomen van schokkende beelden is een goede aanleiding voor zo’n gesprek.
Onderzoek: wat willen ouders weten over internet?
Waar halen ouders hun informatie over internet vandaan? Hoe praten ze met hun kinderen over nieuwe media? Welke grenzen trekken ze? Solcon deed er onderzoek naar samen met stichting Mijn Kind Online.
Ouders zijn zeer geïnteresseerd in online veiligheid
In de zomer van 2011 deed Solcon met Mijn Kind Online onderzoek naar wat er bij ouders leeft over internet en mobiele telefonie. Solcon sprak voor het onderzoek uitgebreid met ouders over hun ervaringen met (mobiel) internet en hun kind. Daaruit blijkt dat ouders heel geïnteresseerd zijn in internet en mobiele veiligheid.
Ouders willen graag méér weten over internet en veiligheid en doen dat het liefst door er over te praten met andere ouders. Er is behoefte aan mogelijkheden om ervaringen met elkaar te delen, bijvoorbeeld op een forum of bijeenkomst.
Internet is bespreekbaar, grenzen trekken soms lastig
De ouders in ons onderzoek gaven aan dat ze goed met hun kind kunnen praten over wat hij of zij online meemaakt. Thema's als veiligheid of privacy worden besproken naar aanleiding van de actualiteit en er wordt meegekeken met wat kinderen online doen. Bij jongere kinderen (tot 12 jaar) controleren de ouders vaak nog wat hun kind op de computer of de mobiele telefoon doet, bij oudere kinderen (12+) hebben ze sterker het gevoel de kinderen 'los te moeten laten'.
In die leeftijdsgroep gaat de privacy van het kind zwaarder wegen. Ouders hanteren daarbij duidelijk hun eigen normen en waarden, maar soms geven ze toe aan zaken die ze eigenlijk niet van plan waren. Als alle kinderen in de klas bijvoorbeeld al Hyves hebben, kun je jouw kind nauwelijks meer weigeren om een profiel aan te maken. Bij zulke afwegingen wordt gelet op de regels die andere ouders blijkbaar hanteren.
Zorgen over veiligheid door gebrek aan toezicht
Ouders maken zich vooral zorgen over de veiligheid (op internet), de tijdsbesteding (ook op internet) en de kosten (bij mobiele telefoon). Bij mobiele telefonie, en dan vooral bij mobiel internet, blijkt het lastig voor ouders om controle uit te oefenen op wat hun kind online doet.
Anders dan bij de computer is de mobiele telefoon vaak voorzien van een wachtwoord, ouders kennen de functies van de telefoon vaak onvoldoende om te zien wat hun kind er mee uitspookt of ze vinden de telefoon een te persoonlijk item om in te kijken. Tijd en kosten zijn bij mobiel internet voor ouders beter in de hand te houden, zo blijkt.
Ouders hebben behoefte aan onpartijdige informatie
Uit ons onderzoek blijkt dat ouders graag meer willen weten over veiligheid, zowel van mobiel als van 'gewoon' internet. Ze willen daarover graag onpartijdige informatie, zodat ze zelf kunnen bepalen hoe de mediaopvoeding van hun kind er uitziet. Ouders voelen niks voor gekleurde of belerende voorlichting. Andere ouders zijn een belangrijke bron van informatie over wat wel en niet veilig gedrag is op internet.
Daarnaast kan een contentfilter een handig hulpmiddel zijn om te voorkomen dat je kind op ongeschikte websites terecht komt. De meeste ouders hebben dan het liefst zelf ook (inhoudelijk) invloed op zo'n filter om te voorkomen dat het een al te betuttelend middel is.
Praten met andere ouders helpt bij mediaopvoeding
Ons onderzoek maakt goed duidelijk dat ouders het prettig vinden om met elkaar te praten over internet en mobiele telefonie. Ouders kunnen en willen graag van elkaar leren, zo bleek. Veel opvoeders hebben het gevoel dat er een generatiekloof is en dat kinderen zoveel méér weten over nieuwe media dan zijzelf. Dat maakt hen onzeker. Praten met andere ouders helpt daarbij.
Om goed beslagen ten ijs te komen, willen ouders goed geïnformeerd zijn. Bijvoorbeeld door onpartijdige en objectieve informatie te krijgen over veiligheid, kosten en hoeveel tijd je kind op internet doorbrengt. Naast ervaringen uitwisselen, zien ouders ook wel wat in instrumenten die kunnen helpen bij de mediaopvoeding.
Bijvoorbeeld producten en diensten voor filtering, kostenbeheersing, tijdsbesteding, virusdetectie en spambestrijding. Als het aan ouders ligt, moet internetvoorlichting niet alleen gaan over mogelijke problemen en gevaren. Ouders hebben vooral behoefte aan informatie over waar kinderen online en met hun mobiele telefoon mee bezig zijn. Ook willen ze graag praktische tips over hoe ze in de opvoeding stil kunnen staan bij (mobiel) internet.
In 5 stappen naar actieve internetbegeleiding
Kinderen weten vaak veel meer dan volwassenen over internet. Maar het blijft belangrijk dat ouders hen regels en vaardigheden bijbrengen om er goed mee om te gaan. Ontdek in vijf stappen hoe u dat doet: ga ernaast zitten, leg uit hoe belangrijk privacy is, zorg dat uw kind tegen een stootje kan, vertel dat aardig zijn loont en help bij het opbouwen van het juiste online imago.
Stap 1: ga er naast zitten en doe mee
Zorg dat u weet wat een virtuele wereld als Habbo of goSupermodel is, of hoe een sociale netwerksite als Hyves werkt. Laat uw kind de site uitleggen terwijl u meekijkt. Stel geïnteresseerde vragen, zonder meteen te oordelen of te adviseren.
Neem het serieus; kinderen maken geen onderscheid tussen internet en het dagelijks leven, of 'echte' en online vrienden. Die werelden lopen door elkaar heen. Vraag eens: 'Heb je nog iets meegemaakt op internet?' Daarmee erkent u dit deel van hun sociale bestaan.
Stap 2: vertel hoe belangrijk privacy is
Kinderen en jongeren plaatsen alles online, van hun diepste gevoelens tot hun meest sexy foto's. Het is aan de volwassenen om duidelijk te maken dat je geen e-mailadressen, huisadressen en telefoonnummers moet prijsgeven, of zelfs maar de naam van de school. En dat alles wat je online zet, voor eeuwig terug te vinden is.
Wijs uw kind op het belang van privacy en dat het belangrijk is ook de privacy van ánderen te respecteren. Loop samen door de instellingen van Hyves of Facebook. Scherm het profiel af zodat het alleen zichtbaar is voor 'vrienden'. Een goed criterium voor het accepteren van vrienden is: zou je hem/haar ook op een feestje alles over jezelf vertellen?
Stap 3: zorg dat uw kind tegen een stootje kan
Op internet zijn kinderen openhartiger omdat het anoniem is. Maar het risico van die anonimiteit is dat het taalgebruik verhardt. Leer uw kind wat het effect kan zijn van geschreven woorden, en dat ook een grapje verkeerd kan overkomen.
Wordt uw kind gepest? Negeer het zoveel mogelijk. Is het persoonlijk bedoeld of worden grenzen overschreden, laat het kind dan een screenshot maken, de chats bewaren en de hulp van een volwassene inroepen.
Help kinderen ook relativeren, wanneer ze een dreigende mail ('Stuur deze mail door, anders ga je dood') ontvangen. Delete het bericht en leg uit dat dit geen persoonlijk dreigement is.
Stap 4: vertel dat aardig zijn loont
Wie in een virtuele wereld (zoals Habbo) of op Hyves, Facebook en Twitter aardig is en complimenten uitdeelt, krijgt die ook terug. Het is dus beter om snel op berichtjes te reageren, te lang wachten kan ongeïnteresseerd overkomen. Positief zijn loont.
Zo hebben Twitteraars die leuke links delen en enthousiast zijn, veel meer volgers dan mensen die alleen maar mopperen. En meedoen aan online ruzies blijft aan je kleven, ook al ben jij niet begonnen. Negeer liever de ruzie. Wie goed doet, goed ontmoet. Oók online.
Stap 5: help uw kind bij zijn online imago
Leer uw kind dat het zelf verantwoordelijk is voor de dingen die over hem of haar te vinden zijn op internet. Samen vormen die het online imago van een persoon. Uw kind kan zich van anderen onderscheiden door originele, creatieve profielen op sociale netwerksites aan te maken en leuke filmpjes op YouTube te plaatsen.
Zo creëert uw zoon of dochter een online visitekaartje dat duidelijk maakt dat hij of zij een creatief en ondernemend kind is. Een kind leert bovendien veel van het bouwen van een website of het maken van foto's en filmpjes. Handig voor later!
Informatieavond op school over internetveiligheid
Kinderen lopen elke dag risico's op internet en social media. Denk aan cyberpesten of seksueel getinte berichten. Actieve internetbegeleiding maakt kinderen bewust van de online gevaren. Solcon organiseert daarom informatieavonden op basisscholen en middelbare scholen over internetveiligheid.
Welke gevaren lopen uw kinderen op internet?
- Ongeveer 60.000 Nederlandse kinderen van 9 tot en met 16 jaar worden herhaaldelijk gepest via het internet.
- 170.000 tot 180.000 van de 11- tot 16-jarigen ontvangen seksueel getinte berichten.
- Meer dan 90.000 jonge internetgebruikers spraken in 2010 persoonlijk af met iemand die ze online hadden leren kennen.
- Ongeveer 7500 kinderen hielden hier een negatieve ervaring aan over.
Actieve internetbegeleiding verkleint risico's
Veel ouders en docenten vinden het moeilijk om toezicht te houden op het internetgebruik van kinderen. Terwijl actieve internetbegeleiding er voor zorgt dat kinderen minder risico's lopen als ze online zijn. Solcon helpt u graag om hierin een weg te vinden.
Informatieavond 'Internet en Veiligheid' op school
Solcon organiseert informatieavonden over de invloed van internet en andere nieuwe media op kinderen. Dat doen we ook graag op de basisschool of middelbare school van uw zoon of dochter. Uiteraard doen we dat in overleg met de betreffende school.
Welke vragen komen aan bod tijdens de informatieavond?
Wat doen kinderen op internet?Wat zijn profielsites en welke online games spelen kinderen?Welke kansen en mogelijkheden bieden de huidige media?Hoe kun je als ouder je kind goed begeleiden, welke gevaren liggen op de loer en hoe ga je daarmee om?
Meer weten over de informatieavonden van Solcon
Wilt u meer weten over de informatieavonden of wilt u een informatieavond aanvragen voor de school van uw zoon of dochter, dan kunt u contact opnemen via info@solcon.nl.
